Trends & meer

Vluchtwegsignalering met ingang van 2022 te vernieuwen

De vluchtwegsignalering verandert met ingang van 2022: het rennende poppetje van de nooduitgang krijgt dan gezelschap van een rolstoeler. Het nieuwe, groene pictogram moet komen te hangen in publiek toegankelijke gebouwen met een vluchtweg voor mensen die niet of weinig zelfredzaam zijn. En niet alleen in nieuwe gebouwen, als het aan de bedenker ligt. Wanneer gaat de vluchtwegsignalering in alle utiliteitsgebouwen van Nederland aangepast worden??

,,Goede uitgankelijkheid, zoals ik het noem, is nog geen vanzelfsprekendheid”, weet Petra Postma. Zij is de bedenker van het pictogram met de rolstoeler. De Hengelose zit zelf sinds 2013 in een rolstoel en mag gerust ervaringsdeskundige worden genoemd. Nooduitgangen die uitkomen op wenteltrappen, of op zandpaden, ze heeft het zelf meegemaakt.

In menig gebouw zijn de huidige vluchtrouteaanduidingen op een nauwelijks of niet waarneembare plaats aangebracht. Achter een deur, gordijn of bij een hoge ruimte direct onder het plafond. Dat heeft geen enkele nut, erger nog, het is onveilig. Voor Petra en de ruim 2,5 miljoen andere inwoners van Nederland met een auditieve, visuele, motorische of verstandelijke beperking. Maar ook voor hen die ‘gewoon’ kunnen lopen, want zij worden gehinderd door degenen die slecht ter been zijn. Een opstopping zou het beste voorkomen kunnen worden met gescheiden nooduitgangen, maar realistisch is dat allerminst.

Nieuw pictogram

De een na beste oplossing is het pictogram dat Postma in 2018 in definitieve vorm naar alle partijen in de Tweede Kamer stuurde. Ze vroeg daarmee opnieuw aandacht voor een probleem dat niet bepaald hoog op de politieke prioriteitenlijst stond. Zoals ze dat deed en doet met haar uitdijende groep bedrijven en websites met veelzeggende namen als KTG-Solutions (keuring toegang gehandicapten), nooduitgang.nu en, recentelijk, veiligvluchten.com.

Ze adviseert bijvoorbeeld bedrijven over simpele en kostenefficiënte maatregelen om in hun gebouwen adequate toe- en uitgankelijkheid te realiseren. Op 18 en 19 januari 2022 organiseert nooduitgang.nu een training voor architecten, wooncorporaties, bouwbedrijven en vastgoedeigenaren om een samenleving te creëren ‘waaraan iedereen gelijkwaardig en onbelemmerd kan meedoen’. Dat geldt dus ook voor veilig vluchten.

Bouwbesluit 2022

Postma’s verzoek aan de politiek om iets te doen is uiteindelijk gehoord. De vluchtwegaanduiding voor ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking is opgenomen in het Bouwbesluit 2022, waarin een herziening van de norm voor veiligheidskleuren en -tekens is vervat. Dit betreft NEN norm 3011.

De nieuwe versie van deze norm komt in de Omgevingsregeling (Or), die voorschriften op onder andere uitvoeringstechnisch en administratief gebied bevat. Die zijn nodig voor toepassing van de Omgevingswet en de daarbij behorende besluiten voor bijvoorbeeld bouwwerken leefomgeving. en zal dan nadrukkelijk alleen gaan gelden voor nieuwbouw.

De verwachting is dat de nieuwe veiligheidsnorm per 1 januari 2023 geldig zal zijn. Dat laat woordvoerder Lukas van Fessem van het ministerie van binnenlandse zaken weten. Daar is de bedenker niet blij mee. Als het bouwbesluit vanaf de eerste dag van 2022 geldt, dan zou het niet meer dan normaal zijn dat de gestileerde rolstoeler vanaf dan ook wordt aangebracht in vluchtwegen en bij nooduitgangen, die daadwerkelijk toegankelijk zijn voor gehandicapten.

Veilig vluchten

Bovendien zal zij er alles aan doen om het pictogram liefst zo snel mogelijk in bestaande gebouwen een plaatsje te geven. Dat is dan ook de inzet van de publiciteitscampagne ‘Veilig vluchten is voor iedereen’ om Nederland er bewust van te maken hoe belangrijk het is dat iedereen zonder gevaar voor lijf en leden weg kan komen bij calamiteiten.

Veilig vluchten, bijvoorbeeld bij brand, vraagt om meer maatregelen. Die komen er ook, dankzij dat nieuwe bouwbesluit. Vanaf 1 juli volgend jaar worden rookmelders verplicht voor bestaande en voor nieuwbouw. Zij moeten geschikt zijn voor mensen met een fysieke beperking, slechtzienden en doven.

Verlichte vluchtwegen

Tot nu toe was het zo dat noodverlichting in voor publiek toegankelijke gebouwen moest zijn ingeschakeld binnen vijftien seconden nadat de elektriciteitsvoorziening was uitgevallen en ten minste 60 minuten moest branden. De eisen zijn voor 2022 aangescherpt. De spanning moet gelijk worden overgenomen en vier uur lang branden. Dat geeft ook de mindervalide en invalide mensen veel meer tijd om zich in veiligheid te brengen.

Dit vraagt om betrouwbare vluchtwegverlichting die op elk moment en onder alle omstandigheden haar werk doet. Die (blus-)waterdicht en tegelijkertijd eenvoudig te openen (voor onderhoud, bijvoorbeeld) is en werkt met LED’s vanwege de lange levensduur. Om die reden dient ook de keuze te vallen op NiCd-batterijen (nikkel-cadmiumaccu’s), indien de netspanning wegvalt en wordt overgeschakeld op accustroom.

Jack Pals’ gelijknamige installatiebedrijf voegt iets toe aan het aanbod, met PulseLed. Dat is een combinatie van lichtbron, rookmelder en noodverlichting die de veiligheid verhoogt. Bij brand valt vrijwel altijd de stroom uit. Met deze noodvoorziening is er geen moment zonder licht. Paniek is er bij een calamiteit altijd, maar met de PulseLed wordt die minder.

Bijkomende voordelen van dit slimme lampje aan het plafond zijn dat het onderhoud veel goedkoper wordt en minder apparaten fraaier zijn. Less is more. Niet in de laatste plaats is het een duurzame vinding. Want er wordt gebruik gemaakt van LED-verlichting. De ontwikkeling gaat door. In de nabije toekomst is het wellicht mogelijk om via de telefoon aanpassingen te doen aan de PulseLed. Dit betekent dat de veiligheidsvoorziening kan blijven hangen, als de klant een wijziging in de instellingen wil.

Scan Vluchtveiligheid

Met de Scan Vluchtveiligheid van het Nederlands Instituut voor Toegankelijkheid kunnen beheerders zien of hun gebouwen voldoen aan de actuele wet- en regelgeving en richtlijnen op het gebied van de vluchtveiligheid van mensen met een beperking. Dan wel waar actie nodig is.

Zo’n scan is geen overbodige luxe. Bij 59 procent van de zorginstellingen in Nederland heeft het instituut lacunes geconstateerd, die grote gevolgen kunnen hebben als er calamiteiten optreden. De inventarisatie door de brandveiligheids- en toegankelijkheidsexperts van het instituut geeft antwoord op praktische vragen over onder meer de lengte van een vluchtroute of de training van BHV’ers bij de evacuatie van de kwetsbare doelgroep. Maar ook over de juridische aspecten en aansprakelijkheidsrisico’s.

Bedrijven die willen weten of hun gebouwen geen drempels opwerpen voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking en mensen met een geleide- of assistentiehond, kunnen zich verder melden bij Ongehinderd. Dat is een onderneming die zich inzet voor een toegankelijker Nederland en mede opgericht door een andere ervaringsdeskundige: Gerard de Nooij die door een motorongeval een dwarslaesie opliep en in een rolstoel belandde.

Keurmerk toegankelijkheid

Ongehinderd heeft een keuringsteam dat gebouwen toetst in opdracht van gemeenten en bedrijven. Daarnaast is Ongehinderd de uitvoerder voor het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid (NLKT). Het keurmerk heeft vier oplopende niveaus van toegankelijkheid. De meeste bestaande gebouwen in Nederland kunnen voor het publieke deel het laagste niveau (brons) keurmerk krijgen met kleine aanpassingen, zoals een drempelhulp of -plaat voor mensen met een rolstoel, rollator of scootmobiel. Er hoeven geen ingrijpende bouwkundige of technische aanpassingen gedaan te worden.

Het symbool uit de norm NEN 3011:2021 is overgenomen met toestemming van NEN te Delft – Dhr. J.C. Steedam
Nieuwsbank banner