Trends & meer

Verplichte AED bij 50 werknemers: een goed idee

Vakorganisatie FNV vindt dat het verplicht moet worden een AED te hebben voor bedrijven met vijftig werknemers of meer. Dit kan door het te regelen in de Arbowet. Hoe arbitrair is dat getal, kan het ook niet voor minder? Hoe staat het met bediening en op welke plek moet de AED komen? Welke rol krijgt bedrijfshulpverlening daarbij?

Een voorbeeld dat veel aandacht trok was de Deense voetballer Christian Eriksen op het EK van afgelopen zomer. In een vol stadion en voor miljoenen tv-kijkers werd hij onwel. Met een Automatische Externe Defillibrator (AED) werd hij gereanimeerd. Het is een apparaat waarmee het hartritme kan worden hersteld door het geven van een schok. Die behandeling redde vermoedelijk zijn leven.

Als reactie erop stelde FNV-vicevoorzitter Kitty Jong voor de AED op de werkvloer verplicht te stellen bij vijftig medewerkers of meer. Want, zo stelt Jong, een meerderheid van de bevolking brengt het grootste deel van haar of zijn dag door op het werk. De kans op een voorval als met Eriksen is aanwezig en het belang van een nabije AED is dus groot.

Heel noodzakelijk

Een rondje langs experts leert dat het voorstel van FNV een begin is, ook omdat er nu niks is geregeld op het gebied van AED’s. Mocht er een verplichting komen, dan moet dat wel samengaan met enkele voorwaarden. Te denken valt aan bepalingen op het gebied van onderhoud, de plek, een relatie met bedrijfshulpverlening (BHV), soort AED of andere normen wat betreft aantal dan alleen de omvang van het personeel.

AED’s zijn er in veel soorten en maten. De essentie is wel dat deze hulp bij hartstilstand ‘dummyproof’ is. In principe moet iedereen die zonder training en voorkennis kunnen gebruiken. Een AED bevat twee elektroden die op de borstkas van het slachtoffer moet worden geplakt. Als dat gebeurd is, analyseert de AED het hartritme en krijgt de gebruiker precies te horen wat te doen: doorgaan met reanimeren of op de knop drukken om een schok toe te dienen.

Op zich is deze informatie al waardevol als een organisatie besluit tot aanschaf. Een schok en dus een AED is in de helft van de gevallen van reanimatie noodzakelijke bij een hartstilstand. Dat verhoogt de overlevingskans. Per week worden buiten het ziekenhuis driehonderd Nederlanders getroffen door een hartstilstand.

Kies een slimme AED

Daarbij is het handig te weten dat veruit de meeste AED’s standaard niet geschikt is voor elke doelgroep. Marcel Mattijssen van City AED kent een voorbeeld van een basisschool die net een AED had aangeschaft die zonder accessoires alleen geschikt is om volwassenen te reanimeren en niet kinderen. En die vormen juist de grootste groep op deze locatie.

Een ander verschil kan zijn de slimheid van een AED. Normaliter heeft die zelftestcapaciteit. Het wil zeggen dat net als bij een brandmelder die gaat piepen als de accu leeg raakt. Of het gebruik van nieuwste generatie AED Nexuskasten waarin de AED veilig is opgeborgen maar ook een SMS of email-melding geeft aan de BHV zodra de AED wordt uitgenomen.

In tegenstelling tot brandveiligheid of bedrijfshulpverlening gelden er voor een AED geen normen. Zo kunnen verzekeraars eisen stellen, waardoor bedrijven brandblussers hebben of zijn er bepalingen in de Arbowet over bhv.

Vijftig of meer

Het genoemde aantal van vijftig is arbitrair maar een begin. Want ook in bedrijven met minder personeel kan iemand een hartstilstand krijgen of kan het aantal aanwezigen meer zijn dan het aantal medewerkers doet vermoeden. Te denken valt aan een onderneming waar weinig mensen werken, maar veel bezoekers komen. Daar kan de kans op een hartstilstand onder aanwezigen groter zijn dan bij bedrijven met vijftig of meer medewerkers.

In het algemeen kan de discussie worden aangegaan voor hoeveel personen een AED nuttig is. Zelfs bij een gering aantal is die het overwegen waard, vinden kenners. Met de gedachte dat een mensenleven veel waard is en een defibrillator relatief niet duur is. Een exemplaar is verkrijgbaar vanaf 1500 euro en gaat minstens vijf jaar mee. Omdat aanschaf onder fiscaal gunstige investeringsaftrek valt, is die financieel nog aantrekkelijker.

Onderhoudskosten zijn vooral de elektroden en de accu. Een accu gaat gemiddeld vier jaar mee en kost hooguit 400 euro.  De duur van elektrodes is van twee tot vijf jaar en ze bedragen maximaal 160 euro. Een AED kost minder dan een risico inventarisatie- en evaluatie (RI&E) voor een organisatie, terwijl het nut groot kan zijn.

AED op centrale plek

Als AED op een of andere manier wordt verplicht, dan ligt het voor de hand dit via de RI&E en dus de BHV te doen. In de RI&E worden de brand- en ongevalsrisico’s geïnventariseerd. Op basis daarvan wordt het aantal, de opleiding en uitrusting van BHV’ers vastgesteld. De communicatie over het omgaan met de AED moet dan via het bhv-plan worden geregeld. En bhv’ers zelf moeten behalve zelf kunnen reanimeren ook precies weten hoe een AED zo goed mogelijk te gebruiken.

Een ander punt is de plek, waar een AED komt. Is dit geen goede, vaak centrale plek, dan is het nut van deze kunstmatige hulp bij een hartstilstand niet optimaal. Betrokkenen kennen voorbeelden waar het apparaat zelfs in een la verdwijn of ergens onvindbaar is weggefrommeld. Niet zelden wordt een AED weggestopt en is vaak niet altijd algemeen bekend waar die zich bevindt.

Kijk naar situatie

De vraag naar de plek is in relatie tot de hoeveelheid mensen, maar ook de situatie. Een voorbeeld is de logistieke sector met veel laden en lossen, waarbij de afstanden groot kunnen zijn en door de arbeidsbelasting het werk niet altijd even gezond is en dus de kans op onder meer een hartstilstand groter is. Anders dan een kantoor met veel mensen overzichtelijk bij elkaar is het hier lastiger een goede plek te vinden, waar de AED makkelijk bereikbaar is.

Want tijd is belangrijk, stipt Roelof Jan Drijfhout (Vandeputte Medical) aan. In de eerste minuten na de hartstilstand is een AED volgens Drijfhout het meest succesvol. Dan kan de overlevingskans toenemen tot wel 70%. Na zes minuten verkleint die kans met 10% per minuut.

Vaak zitten bedrijven bij elkaar in een pand, zoals in een verzamelgebouw. Hiervoor zijn momenteel verschillende oplossingen. Er wordt iets centraal geregeld of iedereen doet het voor zichzelf. Maar het kan ook zijn dat een AED op een plek komt die ook vanaf buiten beschikbaar is, voor de buurt. Wat betreft locatie pleit Harm Jan Beeuwkes (Zoll) ervoor ook liften mee te nemen.

Onderhoud van een AED

Een belangrijk en onmisbaar aspect is goed onderhoud. Zijn de elektrodes in goede staat, doet de accu het nog? Het is een beetje te vergelijken met de brandmelder, die alleen functioneert als die de batterij nog geladen is. Voor zes tientjes per maand kan een all-in contract worden afgesloten, waarbij een afnemer van een AED die heeft inclusief onderhoud en er geen omkijken naar heeft. De service die daarbij wordt verleend, verschilt. Normaliter wordt goed gekeken of alles nog functioneert.

Een AED kan kortom een relatief goedkope aanvulling zijn om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Een voorstel om die te verplichten voor bedrijven met vijftig of meer werknemers is daarbij een begin. Wel in het besef dat die verplichting wordt gekoppeld aan voorwaarden zoals goed onderhoud, een juiste plek en ingebed in bestaande bepalingen voor RI&E en BHV.

Nieuwsbank banner