Trends & meer

Een afvalvrij kantoor is ook een kwestie van samenwerken

Bedrijven streven steeds meer naar een duurzame manier van ondernemen: energieneutraal, maatschappelijk verantwoord én afvalvrij. Terwijl de energietransitie de afgelopen jaren flink op gang kwam, onder andere met vele vierkante meters aan daken die bedekt worden met zonnepanelen, valt er op gebied van bedrijfsafval nog veel te winnen.

Wie streeft naar een afvalvrij kantoor, krijgt te maken met meerdere stakeholders, die nodig zijn voor een succesvolle verandering in de manier van werken. Want met een simpel statement dat je zonder afval wil werken, ben je er niet. Hoe krijg je iedereen op één lijn, zodat het doel van een afvalvrij kantoor toch haalbaar wordt? 

Voor we starten met praten over afval, is het eerst belangrijk om de kaders te schetsen. Want afvalvrij, wat houdt dat in? Het is namelijk onmogelijk om nooit iets weg te moeten doen.  In een compleet circulaire economie bestaat er geen afval. Alles wat niet meer gebruikt kan worden in zijn huidige vorm, wordt hergebruikt als grondstof voor een volgend product. Hierdoor is afval ineens weer grondstof geworden. Pas wanneer er geen nieuwe bestemming gevonden wordt voor een afgedankt product, zal het op de hoop verdwijnen of verbrand worden. Dát is het afval waar we over praten en wat we willen vermijden. Restafval dus. Daarom begint, kijken naar het begrip afval met het opzetten van een circulaire bril.

Inzicht   

Belangrijkste eerste stap om restafval te voorkomen, is inzichtelijk maken welke afvalstromen er op kantoor bestaan. Dat verschilt aanzienlijk per sector, dus een eigen inventarisatie maken binnen de organisatie is een goede eerste stap om vervolgstappen te kunnen plannen. Grofweg zijn er echter een aantal zakelijke afvalstromen die we in iedere sector terug zien komen: verpakkingen (pmd), papier of karton én swill of gft.

Naast deze ‘dagelijkse’ afvalstromen, vinden we ook overal het grof afval en elektronica. Deze laatste twee spelen vooral een rol bij verbouwingen en vervangingen. Dan speelt vooral bewustzijn een grote rol in de preventie: wanneer is een monitor of bureau écht aan vervanging toe? En hoe verbouw je zonder afval te creëren? Omdat deze uitdagingen minder frequent voorkomen en dusdanig afwijken van de gangbare afvalstromen, nemen we deze grotere, grovere stromen niet mee in dit artikel.

Scheiden

De grootste winst valt te behalen in het pmd, papier en gft als grote, gangbare afvalstromen. Vaak worden deze stromen in de kantooromgeving nog gezamenlijk opgevangen en als restafval afgevoerd. Het verschilt per afvalverwerker en regio of deze reststromen achteraf nog worden gescheiden (nascheiding) of dat de stroom aan restafval rechtstreeks in de verbrandingsoven verdwijnt. Vaak is dat laatste het geval. Afvalscheiding is daarom essentieel om restafval te verminderen, of zelfs uit te bannen.

Hoewel de oplossingen bij vrijwel iedere kantoorhandel en afvalverwerker verkrijgbaar zijn, zie je deze oplossingen nog maar weinig terug op de werkvloer. We doelen hier op duidelijke recyclebakken voor kantoor, die gescheiden inzameling faciliteren. Toch geeft 65% van de werknemers aan afval te willen scheiden, wanneer ze hierin goed gefaciliteerd worden. Samenwerking zien we hier voor het eerst duidelijk terugkomen. Werkgevers moeten faciliteren, werknemers moeten het scheiden daadwerkelijk uitvoeren. Maar ook samenwerking met schoonmaakbedrijven en de afvalverwerker is hier essentieel. Het op de werkvloer gescheiden ingezamelde afval, dient namelijk ook op een juiste manier te worden aangeboden aan de afvalverwerker, die het vervolgens kan recyclen. 

Communicatie

Het plaatsen van een recyclemodule op de werkvloer werkt alleen wanneer alles goed is afgestemd met schoonmaak en afvalverwerking. Tegelijk moet ook de werknemer goed op de hoogte zijn wat van hem of haar verwacht wordt.

Hoewel het een open deur lijkt, helpt het om hierbij het ‘waarom’ toe te lichten. Vertel een werknemer bijvoorbeeld hoeveel afval er jaarlijks wordt geproduceerd en wat het gescheiden inzamelen kan bijdragen aan het verminderen van die reststroom. Door vervolgens periodiek terug te koppelen wat het effect van het scheiden is geweest op de reststroom, bijvoorbeeld per kwartaal of jaarlijks, worden zij nogmaals bewustgemaakt en tevens beloond met zichtbaar resultaat. De collega’s voelen zich hiermee onderdeel van de oplossing. Bovendien is bewezen dat werknemers loyaler zijn aan ondernemingen die zichtbaar duurzaam zijn. Het levert dus niet alleen een winst voor onze planeet, maar ook voor de organisatie. 

Voorkomen

Een andere aanvliegroute voor de afvalvrije kantooromgeving is het voorkómen van afval. Het paperless office is hiervan het bekendste voorbeeld. Digitalisering wordt daarom wel gezien als één van de oplossingen voor een afvalvrij kantoor. Waar papier voor de werkzaamheden toch noodzakelijk of wenselijk is, valt te kiezen voor een printer die on demand kan printen. Niet wanneer de printopdracht wordt gegeven, maar pas wanneer de printjes fysiek door de werknemer worden gehaald bij het apparaat, zal de printer overgaan tot afdrukken. Dit voorkomt dat prints ongebruikt blijven liggen.

Papier is echter niet de enige stroom die voorkomen kan worden. Door bewust verpakkingsarm in te kopen, is de hoeveelheid pmd soms flink terug te schroeven. Bijvoorbeeld door het bestellen van grootverpakkingen in plaats van individueel verpakte items. Samenwerking met leveranciers is hier eveneens van groot belang. In gesprek met hen valt regelmatig een grote winst te behalen, omdat zij invloed hebben op de verpakkingswijze van een bestelling.

Kiezen voor herbruikbare producten in plaats van disposables is ook een vorm van voorkomen van afval. Het bekendste voorbeeld is het koffiebekertje, dat op veel kantoren al is verbannen. Kies voor een afwasbare mok of kop en een berg aan afval wordt voorkomen.

Recycling

We stelden al eerder: afval is pas afval, wanneer het niet hergebruikt kan worden. Gescheiden inzameling en recycling is daarom een perfecte oplossing, na het überhaupt voorkomen van afvalstromen. Bij recycling speelt echter nog één extra punt van aandacht. Want recyclestromen zorgen voor grondstoffen voor nieuwe producten. Deze gerecyclede producten vormen een alternatief voor producten gemaakt van ‘nieuwe’ grondstoffen.

Wanneer we kijken naar samenwerking, valt ook op gebied van inkoop winst te behalen. Op basis van prijs, gemak óf gebrek aan bewustzijn wordt door inkopers nog veelvuldig voor ‘nieuwe’ producten gekozen. Dat zorgt ervoor dat de vraag naar gerecyclede producten achterblijft. Hoe groter deze vraag, hoe beter de positie van bedrijven die zich inzetten voor de verwerking van herbruikbare grondstoffen. Samenwerking om afval te voorkomen zit daarom niet alleen aan de kant van het verwerken van afval, maar ook in het afnemen van producten die gemaakt zijn van gerecyclede grondstoffen. Alleen door gezamenlijk de cirkel te sluiten, kunnen we écht leven in een circulaire economie. 

Nieuwsbank banner