Trends & meer

Opmars groene daken draagt bij aan betere leefomgeving

Groene daken zijn in opmars. Op zich zo gek nog niet, want zij dragen het nodige bij aan een betere leefomgeving: mooi om naar te kijken, verbeteren de biodiversiteit, zorgen voor waterberging én verhogen de waarde van het pand. Het groene dak als trend op het gebied van duurzaamheid.

Duurzaamheid staat hoog op de agenda van zowel overheden als bedrijven. Een groen dak is een mooie manier om duurzaamheid zichtbaar te maken. Om esthetische en functionele redenen kiezen architecten en bedrijven steeds vaker voor een groen dak. Het is in veel opzichten een goede investering: groene daken fleuren de bebouwing op en zorgen tegelijkertijd voor energiebesparing, luchtzuivering en waterberging. Bovendien zorgen ze ervoor dat de dakbedekking een langere levensduur heeft.

Oplossing voor het hitte-eiland-effect

Een probleem waar veel grote steden in Nederland – maar ook in de rest van de wereld – mee te maken hebben, is het zogenaamde hitte-eiland-effect. Een verschijnsel waarbij de temperatuur in de stad vele graden warmer is dan in het omliggende gebied. Dit wordt veroorzaakt door de hoge absorptie en het vasthouden van hitte door bijvoorbeeld beton, asfalt en steen. Zwarte dakbedekking is bijvoorbeeld een grote absorberende warmtebron: een standaard bitumendak kan in de zomer tot tachtig graden opwarmen. Met een groen dak kan dit worden verlaagd tot zo’n dertig graden, stelt deskundige Sjors Wessels. Ook de ruimte ónder het begroeide dak hoeft minder gekoeld te worden met behulp van airco’s: daar blijft de temperatuur tot wel vier graden lager. Groene daken kunnen ook helpen bij wateroverlast. Door de klimaatverandering neemt de hevigheid van regenbuien wereldwijd significant toe. Groene daken bergen water in zowel de planten als de onderliggende substraat- en drainagelaag. Door middel van verdamping keert het water weer terug in de atmosfeer of wordt het vertraagd afgegeven aan het riool.

Waardestijging van het bedrijfspand

Naast dat ze er simpelweg mooier uitzien dan standaard daken – én zorgen voor een welkom stukje natuurbeleving in de stad – bieden groene daken dus allerlei voordelen, zowel voor gebouwbeheerders als voor de mensen die in het pand wonen of werken. Een begroeid dak lost een hoop problemen tegelijkertijd op. Het leidt volgens Wessels bovendien tot een waardestijging van het pand, tot wel acht procent. Interessant is ook dat de levensduur van het dak verdubbeld en in sommige gevallen zelfs verdriedubbeld. Hoe dat precies zit? “Planten zorgen voor een isolerende laag en beschermen de dakbedekking tegen de elementen”, legt Wessels uit. “Reken maar uit: wanneer een plat dak – dat normaal gesproken vijfentwintig jaar mee gaat – meteen bij de bouw wordt voorzien van beplanting, dan gaat datzelfde dak vijftig of zelfs vijfenzeventig jaar mee! Zolang het tussentijds maar goed wordt gemonitord.” Wie zijn dak wil verduurzamen kan er ook voor kiezen om zonnepanelen en groen te combineren. Die twee gaan namelijk uitstekend samen: wie zonnepanelen heeft én een groen dak, genereert veel meer energie. Door het verkoelende effect van de beplanting werken de zonnepanelen efficiënter bij hoge temperaturen.

Van grasdak tot volwaardige daktuin

Hoewel de meeste daken zich goed lenen voor beplanting, is het volgens Wessels raadzaam om van tevoren de constructie te laten bekijken. Het dak moet voldoende draagkracht hebben voor het type beplanting. Het aanleggen van een groen dak kan op verschillende manieren, van speciale grassoorten tot intensieve daktuinen. Sedumdaken komen het meest voor. De natuurlijke eigenschappen van sedum maken deze vetplant uitermate geschikt voor dakbegroening. Kenmerkend voor dit rotsplantje – dat van origine in droge gebieden groeit – is dat het vocht opneemt in de bladeren en dit opslaat voor later. Sedumplantjes kunnen daarom goed tegen droogte en zijn zeer sterk. Een sedumdak wordt daarom ook wel een ‘extensief groen dak’ genoemd, omdat het onderhoud minimaal is.

Foto: Sempergreen

Onder ‘semi-intensieve daken’ verstaan we bijvoorbeeld daken met mengsels van wilde bloemen die bijen, vlinders en vogels aantrekken. Of sedum in combinatie met kruidenplantjes, wat het dak verandert in een pluktuin. Bij complete daktuinen met planten, bomen en heesters spreken we van een ‘intensief groen dak’ dat nog het meest lijkt op een normale tuin.

Groen dak als remedie tegen stress

Hoe gevarieerder de beplanting, hoe beter het groene dak is voor het behoud en terugbrengen van de biodiversiteit. Insectenpopulaties hebben het zwaar door de toenemende verstening. Daktuinen fungeren als groene eilanden in de grijze stadswoestijn en vormen natuurlijke bakens voor planten, vogels en insecten. Bij veel bedrijven biedt een groen dak ook extra gebruiksruimte, bijvoorbeeld wanneer het een recreatieve of sociale bestemming krijgt. Denk aan een dakterras, een rooftopbar of een plek om te moestuinieren – een trend die bekend staat als ‘urban farming’. De afgelopen jaren worden groene daken ook steeds vaker ingezet in de zorg. Uit onderzoek blijkt dat patiënten die uitzicht hebben op groen minder pijnstillers nodig hebben. Het brengt rust, vermindert stress en zorgt voor een aangename afleiding. Nog mooier is het als patiënten niet alleen uitzicht hebben op de daktuin, maar er ook daadwerkelijk naartoe kunnen. Het Erasmus MC in Rotterdam beschikt sinds 2019 over een bijzondere daktuin waar patiënten, maar ook medewerkers en bezoekers van het ziekenhuis, kunnen ontspannen en genieten van het groen.

Daktuinen: the sky is the limit

De kracht van groene daken is, kortom, dat ze multifunctioneel zijn. De mogelijke functies van een dak worden aangeduid in kleuren: groen (ruimte voor natuur), geel (energie opwekken), rood (extra vierkante meters) en blauw (watermanagement). Wie een groen dak aanlegt, krijgt blauw er gratis bij omdat het bijdraagt aan het bergen of bufferen van hemelwater. Een groen dak is nog aantrekkelijker als het een gebruiksfunctie geeft, daarmee wordt het dak ook rood. Zonnepanelen leveren op een groen dak zoals gezegd meer energie op. Oranje – voor mobiliteit – is de nieuwste kleur in het palet. Hiermee kan in de stad een tweede laag ontstaan van wandelpromenades die daken en gebouwen met elkaar verbinden. Welke landen zijn toonaangevend als het gaat om groene daken? Nederland neemt volgens Wessels een internationale koppositie in met tal van vooruitstrevende projecten. Als voorbeeld noemt hij Wonderwoods, twee groene torens van 105 en 73 meter hoog in Utrecht. Spectaculair is ook het Depot Boijmans Van Beuningen in het Rotterdamse Museumpark, dat beschikt over een daktuin met 75 berkenbomen. Of wat te denken van het vorig jaar geopende Floating Office Rotterdam? Een drijvend kantoor van 3.000 vierkante meter met een sedumdak dat volledig zelfvoorzienend is. Stuk voor stuk spraakmakende projecten die laten zien: the sky is the limit!

Nieuwsbank banner