Trends & meer

Circulair afvalbeheer is essentieel

Een volledig circulaire economie kent geen afval meer. Bijna alles wordt steeds opnieuw gebruikt. Dat betekent het einde van het patroon ‘produceren, consumeren en weggooien’. Circulair afvalbeheer richt zich hiervoor op het zoveel mogelijk hergebruiken van materialen. Dit beperkt en beëindigt op termijn zelfs het winnen van nieuwe grondstoffen. De steeds grotere grondstoffenschaarste en de klimaatcrisis maken van circulair afvalbeheer geen extraatje, maar een noodzaak.

Circulair afvalbeheer kan plaatsvinden door reparatie en onderhoud om goederen een langere levensduur te geven. Daarnaast verloopt het via direct hergebruik door een product opnieuw in de markt te zetten. Verder gebeurt het via het grondig opknappen en herstellen van een product door de fabrikant (refurbish en remanufacture). Ook is goed recyclen van belang, net als afvalpreventie, anders ontwerpen, anders produceren, minder verspillen en meer repareren.

Reparatie en onderhoud

Bedrijven en andere organisaties kunnen producten aanschaffen die zo zijn ontworpen dat ze gemakkelijker zelf te repareren en goed te onderhouden zijn voor een langere levensduur. Daarnaast kunnen ze zelf met meer aandacht voor reparatie en onderhoud de levensduur van voorwerpen en apparaten verlengen. Verder kunnen ze hun eigen producten zo vormgeven dat hun klanten deze gemakkelijk kunnen onderhouden en repareren voor een langere levensduur. In het verlengde hiervan kunnen bedrijven producten opknappen en herstellen, waarbij consumenten deze weer opnieuw kunnen kopen en gebruiken.

Hergebruik

Bij hergebruik gaat het om het weer gebruiken van een artikel zonder dat daarvoor de nodige handelingen nodig zijn. Met de stijgende grondstoffenschaarste van het moment levert dit bovendien een forse kostenbesparing op. Bedrijven kunnen op een rij zetten wat van hun afval herbruikbaar is en vervolgens kijken aan welke partners ze de herbruikbare materialen en spullen kunnen aanbieden. Daarnaast kunnen bedrijven ook kijken bij welke partijen ze herbruikbare zaken kunnen afnemen voor gebruik in het eigen bedrijf. Voor hergebruik is het goed bij elkaar brengen van vraag en aanbod van belang. Dit kan bijvoorbeeld via de Nationale Reststoffenbeurs die bedrijven helpt bij het zoeken naar hergebruiksmogelijkheden voor hun afval- en reststoffen.

Recycling

Recycling is het terughalen van materialen uit een product om ze opnieuw te gebruiken. Hiervoor ondergaat het materiaal een bewerking. Een voorbeeld zijn de metalen die In batterijen zitten en die kunnen worden teruggewonnen. Voor recycling is het goed scheiden van afval belangrijk. Met een zorgvuldige scheiding van materialen zoals papier en plastic kunnen er kwalitatief goede nieuwe grondstoffen uit afval worden gemaakt. Dat bespaart grondstoffen en energie, wat goed is voor het milieu. Daarnaast is het kostenefficiënt. Ook hoeft minder afval verbrand of gestort te worden, wat de CO2-uitstoot verlaagt. Een algemene vuistregel hierbij is dat hoe minder processtappen een materiaal hoeft te doorlopen voor hergebruik, hoe hoogwaardiger het materiaal inzetbaar is. Ook is het belangrijk dat bedrijven voor hun eigen productie aandacht schenken aan het zoveel mogelijk gebruiken van gerecycled materiaal als grondstof.

Afvalpreventie bij bedrijven

Afvalpreventie is het voorkomen of het beperken van het ontstaan van afvalstoffen en emissies. Daarnaast betekent het vermindering van het gebruik van voor het milieu schadelijke afvalstoffen. Het gaat er om dat bedrijven het ontstaan van afval zoveel mogelijk bij de bron voorkomen. Ze kunnen hieraan bijdragen met een goede bedrijfshuishouding, intern hergebruik, een zo efficiënt mogelijk gebruik van grond- en hulpstoffen, gebruik van alternatieve grondstoffen en producten, technologische innovaties en aanpassingen van hun producten of diensten. Het voorkomen van verspilling en het efficiënt gebruik van materialen is een gemakkelijke manier om afvalstromen te beperken. Bedrijven kunnen dit in hun productieproces verwerken en richting medewerkers benadrukken dat ze verspilling moeten tegengaan.

Efficiënt ontwerp

In de circulaire economie mogen grondstoffen niet vernietigd worden. Het betekent geen inferieur materiaal meer gebruiken, want dan hoef je het materiaal ook niet weg te gooien. Dat vraagt veel van het ontwerp, want producten moet je dan zo ontwerpen dat geen enkel onderdeel meer degenereert tot afval. Hierbij is een efficiënter ontwerp van producten nodig. Dat betekent zowel een ontwerp gericht op hergebruik en hoogwaardige recycling van materialen als een duurzaam ontwerp dat zorgt dat producten langer meegaan. Ook zorgt zo’n circulair ontwerp ervoor dat producten eenvoudig te repareren zijn. Denk aan modulaire telefoons, die bestaat uit losse onderdelen die apart vervangen kunnen worden. Een ander voorbeeld zijn materialen uit een gebouw die bij het einde van de levensduur van het gebouw zo weer voor een nieuw gebouw gebruikt kunnen worden.

Producentenverantwoordelijkheid

De overheid streeft producentenverantwoordelijkheid na voor het afvalbeheer van de producten die producenten op de markt brengen. Dit moet producenten stimuleren tot het zo duurzaam mogelijk maken van producten. Deze maatregel zorgt er ook voor dat producenten meer afgedankte producten inzamelen en recyclen. Deze producentenverantwoordelijkheid bestaat al voor producenten en importeurs van auto’s, banden, elektronica, verpakkingen en batterijen. Het kabinet Rutte III onderzoekt de mogelijkheid tot uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid. Dat kan bijvoorbeeld via afspraken over de hoeveelheid herbruikbare en gerecyclede materialen. Ook kijkt het kabinet naar een mogelijke producentenverantwoordelijkheid voor producten als matrassen, luiers en textiel.

Voorbeelden van circulair afvalbeheer

  • Bij de productie van karton en papier komt de natuurlijke lijmstof lignine vrij. Lignine kan worden gebruikt bij de productie van bio-asfalt.
  • Voor 2025 is het doel gesteld dat 75 procent van de nieuwe matrassen gemakkelijk uit elkaar te halen is. Daarbij moeten de materialen herbruikbaar zijn.
  • Overheid en het bedrijfsleven werken samen in het Plastic Pact Nederland om plastic afval te beperken. Ook willen ze het overige afval beter herbruikbaar en recyclebaar maken.
  • Het bedrijf PeelPioneers haalt sinaasappelschillen op bij horecagelegenheden en onttrekt daar essentiële oliën aan.
  • Plastic speelgoed dat helemaal van polyethyleen is gemaakt, kunnen speelgoedproducenten integraal versmelten en opnieuw inzetten. Heeft het speelgoed ook polyester onderdelen, dan moet de producenten deze materialen eerst scheiden voordat ze het speelgoed hoogwaardig kunnen recyclen.

Circulair bedrijfsmodel

Voor een volledig circulair afvalbeheer is een circulair bedrijfsmodel noodzakelijk. Dat betekent dat een bedrijf zichzelf zo organiseert dat zijn producten na gebruik weer bij het bedrijf terugkomen. Daarmee haalt het de maximale waarde uit grondstoffen, onderdelen en producten. Circulair afvalbeheer staat dus niet op zichzelf, maar vraagt om een geheel andere manier van denken, werken en produceren.

Nieuwsbank banner