Trends & meer

Beleidsplan handen wassen al geregeld?

Omdat veel virussen en bacteriën worden overgedragen via de handen, is het belangrijk deze goed te wassen en te drogen. Zo kan een groot deel van de verspreiding van schadelijke virussen en bacteriën worden voorkomen. Daarom zijn organisaties gebaat met een beleidsplan handenwassen. Wat er in zo’n beleidsplan zou moeten staan en wat leveranciers merken in de markt.

Goede faciliteiten en zorgen dat ervan gebruik wordt gemaakt: dat is in een notendop wat facilitair beheer te doen staat wat betreft handen wassen. Een onderwerp dat meer aandacht gekregen door de pandemie. Zo becijferde Essity vorig jaar dat Nederlanders door de coronapandemie iets vaker hun handen wassen: gemiddeld negen keer op een dag.

En eigenlijk, waarschuwen kenners in koor, is ‘handen wassen’ een te beperkte term. Want dat heeft vooral effect op de hygiëne als er ook goed wordt gedroogd. Dat laatste gebeurt steeds meer met papier.

Een grote meerderheid onderkent het belang van handen wassen. Maar het doen is wat anders. Zo blijkt onderzoek van Puronics dat bijvoorbeeld lang niet alle Amerikanen zeep gebruikt (de helft) en vaak minder dan 20 seconden (is kort). Volgens Essity neemt slechts 62 procent twintig seconden de tijd voor handen wassen. Of neem James Bond: die wast volgens een onderzoeker van het Radboudumc slechts twee keer zijn handen in 25 films, ondanks onhygiënische situaties.

Leidend richtlijnen RIVM

Leidend hoe het handen wassen in een organisatie aan te pakken zijn de richtlijnen van het RIVM. Per sector kan de uitwerking verschillen. Dat geldt in het bijzonder voor de zorgsector, waar de normen veel strenger zijn. Waarom handen wassen zo belangrijk is?  Op kantoor en andere werkplekken is besmetting via handen een van de belangrijkste oorzaken van ziekte.

Het RIVM wijst er allereerst op wanneer handen moeten worden gewassen. Dat is in het algemeen onder meer als handen vuil zijn, voor het eten, na toiletbezoek, hoesten, niezen in de handen of als de neus is genoten.

In een protocol staan stappen zoals het RIVM die beschrijft. Dat is de handen goed nat maken, met genoeg zeep de handen lang genoeg over elkaar wrijven, waarbij de boven- en onderkant goed bedekt zijn met zeep. De vingertoppen moeten goed worden ingewreven en ook tussen de vingers moet worden gewreven. Het wordt aanbevolen ook de polsen mee te nemen, de zeep zorgvuldig af te spoelen met stromend water en daarna de handen goed af te drogen, waarbij niet de huid tussen de vingers moet worden vergeten.

Het RIVM zegt het niet in de generieke regels, maar voor de zorgvuldigheid kan ook worden vermeld dat het beter is sieraden af te doen en mouwen op te stropen voordat de handen worden nat gemaakt. Een combinatie van tekst met plaatjes (‘Wrijf de duim en pols in de handpalm’ met handen en beweging als illustratie) maakt duidelijk wat wordt bedoeld.

Communicatie belangrijk

Leveranciers hebben het goed gemerkt, de belangstelling voor hygiëne is aanzienlijk toegenomen sinds het coronavirus het belang ervan heeft aangetoond. Ze geven aan dat niet alleen de spullen voor het handen wassen geschikt moeten zijn, maar ook de communicatie er over. Bart van Huet (TOPP) bijvoorbeeld: ,,Dan gaat het om interne communicatie en op de plekken waar het gebeurt, dus bij de wasbakken informatie geven hoe het moet.”

Het lijkt een open deur, maar wil een bedrijf handen wassen en drogen goed regelen, is het vaak de kracht van herhaling van de boodschap. Niet alleen om kennis te vergroten maar ook de bewustwording.

De interne communicatie kan op diverse manieren. Door posters op te hangen in toiletten of op drukke plekken in een pand. Voor de hand ligt dit ook te doen via de nieuwsbrief, waarin kan worden uitgelegd waarom handen wassen als onderdeel van hygiëne belangrijk is en hoe precies het beste is. Bij een beleidsplan of een plan van aanpak moet deze communicatie onderdeel uitmaken om het goed handen wassen in een organisatie te bevorderen.

Vaker met papier afdrogen

,,Nu is het corona, maar griepinfecties zijn een ander bekend voorbeeld waar met een goede aanpak van de hygiëne veel kan worden voorkomen,” vervolgt Van Huet. ,,In andere landen is het nog een ziekte met veel gevolgen, hier scheelt het met name ziekteverzuim.”

TOPP levert vooral, maar adviseert ook. ,,Dat is met name het geval voor het onderwijs. Op basisscholen valt nog een en ander te verbeteren. Denk aan het wassen zonder zeep, waarvan soms te weinig is. Voor de communicatie probeer je met speelse plaatjes te wijzen op handen wassen en het belang ervan.”

Drogen is minstens zo belangrijk en dan is volgens Van Huet papier het meest hygiënisch. ,,Dat zie je ook in de bestellingen, dat daar meer op wordt overgeschakeld. Terwijl er minder vraag is naar blowers.”

En een bedrijf of andere organisatie moet beseffen bij het organiseren van handhygiëne dat de zo populair geworden hand/alcogel niet zaligmakend is. ,,Het is beter dan niet handen wassen, maar geen vervanging daarvan.”

Uitvoering kan beter

Marnix Verhaar van Burgman stelt dat er een omslag is door de pandemie en het dus bewust omgaan door bedrijven met handhygiëne, maar dat de uitvoering nog wel beter kan.,, We faciliteren, maar of er goed mee wordt omgegaan? Ik denk dat onder andere de communicatie wel eens beter kan.”

Hij bevestigt het beeld van TOPP dat voor drogen blazers minder populair zijn geworden, ook omdat die niet het beste scoren. ,,En het protocol kan nogal verschillen per bedrijf. Wat voor type is het, hoe groot? Dat soort factoren bepaalt mede hoe uitgebreid of niet het beleid voor handen wassen is ontwikkeld.”

Een goed protocol scheelt, daar begint het volgens Verhaar mee. Bij de keuze voor middelen en apparatuur moet goed worden bedacht welk effect ze bereiken. In dat opzicht relativeert Verhaar het belang daarom van desinfecterende gel. ,,Besef dat zoiets ook goede bacteriën kan doden. En handen drogen ervan uit. Dan zie je dat mensen daarom weer handlotion gaan gebruiken, iets dat weer ongewenste bacteriën aantrekt.”

Het is interessante informatie voor een bedrijf dat serieus wil inzetten op het stimuleren van goede handhygiëne. Een ander voorbeeld over het nut van goed materiaal vindt Verhaar automatische dispensers. ,,Het is prachtig, maar kost geld en is het goed voor het milieu? Ons advies is nee, want manueel met een keer drukken is voldoende en efficiënter.”

Hij denkt dat het ook handig is bij het kiezen rekening te houden met de kwaliteit van een product. ,,Er is veel aanbod door leveranciers aan producten. Of het echt werkt valt te zien aan een beoordeling van bijvoorbeeld het CTGB.”

Te kort wassen of drogen

Sanne Weber (Elis) benadrukt goede kennis van het handen wassen als tip voor een protocol of plan voor handhygiëne. ,,De meeste voorschriften gaan uit van een langere gebruiksduur dan we doen,” geeft ze als voorbeeld. ,,Neem drogen met lucht. Meestal gaat dat te snel en heb je alsnog vochtige handen. Hetzelfde geldt voor handen wassen. Mensen moeten dit lang genoeg doen om alle bacteriën goed weg te nemen.”

Er wordt van uit gegaan dat handen wassen minstens twintig seconden duurt, Weber noemt zestig seconden. ,,Voor handen drogen met lucht adviseer ik dertig seconden.”

De expert veiligheid en hygiëne zegt dat er veel binnen bedrijven is geregeld voor onder meer handen wassen. ,,Dat heeft zeker de aandacht. Daarbij is communicatie inderdaad heel belangrijk, dat gebruikers goed weten wat ze moeten doen.”

Protocollen aangeboden

Ook Weber noemt wassen en drogen in een adem. Over de mindere populariteit van blowers bij het drogen: ,,Warme lucht kan bijvoorbeeld deeltjes van de wc aanzuigen. Het gaat bij faciliteiten van handhygiëne vaak om details, zoals dat de katoenen rollen goed zijn afgesteld als die dienen om natte handen te drogen. Zodat niet met een gebruikt stuk opnieuw wordt gedroogd.”

Exclusiva heeft naar aanleiding van veel vraag tijdens de pandemie vaak geprinte protocollen over handen wassen aangeboden. Directeur Dick van Dijk merkt wel verschillen: ,,Vooral de zorg werkt met procedures en beleid rondom handhygiëne. In kantooromgevingen zie je dit eigenlijk nooit.”

Van Dijk is ook geen fan van blowers. ,,Ze zijn slecht voor de hygiëne in een pand. Doordat bezoekers over het algemeen te kort de handen wassen, blaast men de vuiligheid, die nog op de handen zit, in feite door een ruimte heen.”

Nieuwsbank banner