07 - 03 - 2021

‘Weg van droom tot realiteit’

‘Weg van droom tot realiteit’

Door R. Vrolijk

Kunst is de laatste twee decennia een steeds grotere rol gaan spelen in de aankleding van met name kantoorpanden. Met als directe aanleiding dat kunst een bedrijfsinrichting aanzienlijk meer cachet geeft dan de obligate ingelijste posters van zonsondergangen die tot die tijd zo populair waren. Met name in de tweede helft van de jaren negentig van de vorige eeuw -toen de economische bomen tot in de hemel leken te reiken- groeide het aantal bedrijven met kunst aan de muur gigantisch. Dat had inderdaad alles te maken met die economische groei, maar er was ook een ander fenomeen dat een steeds prominentere rol ging spelen; de kunstuitleen.

Het fenomeen kunstuitleen is ontstaan in de jaren ’50, met het instellen van de contraprestatie wat later de BKR is gaan heten; individuele subsidieregelingen waarmee kunstenaars in hun levensonderhoud konden voorzien in ruil voor kunstwerken. Een deel van die kunstwerken kwam te hangen in overheidsgebouwen, maar een groter deel verdween in opslagruimten die voor niemand toegankelijk waren. Totdat iemand op het lumineuze idee kwam om die kunst te gaan uitlenen. Uiteindelijk was het betaald met belastinggeld. Waarom deze kunst dan niet tegen een kleine vergoeding terugbrengen onder de mensen?

Arbeidsintensief proces
Met de enorme ‘boom’ aan kunstenaars in de jaren ’70 breidde ook het aantal kunstuitlenen in Nederland zich stevig uit. Het nadeel van veel van die bedrijfjes echter was dat ze opereerden op ideële, non-commerciële basis en absoluut geen idee hadden hoe ze klanten moesten werven en vasthouden. Ze ‘overleefden’ over het algemeen dankzij een kleine groep kunstminnende particulieren. Met de stopzetting van de BKR-regeling halverwege de jaren ’80 droogde de bron voor deze bedrijfjes op en maakten ze plaats voor de professioneel georganiseerde en commercieel ingestelde bedrijven. Natuurlijk is er ook binnen deze bedrijven een sterke verwantschap met kunst en kunstenaars, maar het zakelijke aspect is leidend. Cessy Paardekooper van Arto Imago Kunstuitleen in Uden en Tilburg: ‘Er is niks mis met ideële bedoelingen, maar aan het eind van het verhaal is niets of niemand er bij gebaat. Ook de kunst niet. Het klinkt leuk ‘mooie kunst aan de man brengen’, maar je mag nooit vergeten dat het ook een arbeidsintensief proces is. Bedrijven moeten op de juiste manier worden benaderd en geïnteresseerd. Dat is zeker geen makkie, want voor veel bedrijven is die kunst van secundair of misschien zelfs van tertiair belang. Er moet hard worden gewerkt om ze ervan te overtuigen dat die kunst een essentieel onderdeel is van de uitstraling van hun onderneming. En heb je een onderneming overtuigd, dan moet je er uiteraard voor zorgen dat je levert wat je hebt beloofd. Daar moeten al met al veel professionele manuren in gestoken worden, die op de één of andere manier moeten worden terugbetaald.’

Kopen versus huren
Er zijn ook nog altijd bedrijven die de kunst bij voorkeur aanschaffen omdat ze het ook zien als een waardeobject. Voorwaarde is wel dat er dan voldoende expertise aanwezig is om de kunst die wordt aanschaft daadwerkelijk de waarde heeft die er door de verkopende partij aan wordt toegekend. Een prikkelend gegeven, maar zeker in deze economisch lastige tijden biedt het huurkoopsysteem van de kunstuitleen significante voordelen ten opzichte van kopen. Bijvoorbeeld het uitsluiten van het genoemde waarderisico. Daarnaast zijn er geen grote investeringen nodig om het hele gebouw te voorzien van mooie kunstwerken en er kan altijd worden teruggevallen op de expertise van de art consultants van de uitleen. Last but not least wordt er dankzij het roulatiesysteem -waarbij de kunstwerken na een vastgestelde periode iedere keer worden omgewisseld- een grote variatie aan kunstwerken gerealiseerd. Paardekooper: ‘Aan het begin van een omwisselingstraject maken onze art consultants een voorselectie op grond van de aard van de onderneming en het imago dat de klant wil uitstralen. Dat impliceert dat iedere klant zijn eigen, vaste art consultant heeft. Een andere mogelijkheid is dat het bedrijf een speciale commissie naar Uden of Tilburg stuurt om – in samenspraak met de art consultant – een relevante voorselectie te maken. Relevant betekent dat je bijvoorbeeld niet teveel abstracte werken moet selecteren als je weet dat de meeste medewerkers daar niets mee hebben. Kunst mag prikkelen, nooit irriteren. Die selectie wordt vervolgens door ons naar het bedrijf vervoerd en op locatie uitgestald. Op dat moment wordt de definitieve keuze gemaakt en plaatsen onze medewerkers de kunstwerken. Een activiteit die vaak gepaard gaat met veel hilariteit en discussie.’ Al met al heeft de kunstuitleen de laatste twee decennia een stevige positie verworven naast de traditionele galeries. Wat de toekomst gaat brengen, weet natuurlijk niemand. Zeker is wel dat de behoefte aan kunst al bestaat vanaf de tijd van de grottentekeningen bij Lascaux, Altamira of Chauvet. Het ligt als het ware opgeslagen in de genen van de mens. En er zijn absoluut geen redenen te bedenken waarom de kunstuitleen geen belangrijke rol zal blijven spelen om te voorzien in deze oerbehoefte. We gaan het allemaal zien.

Meer informatie
Ook interessant

Stap voor stap naar beter licht

Goed licht is essentieel voor de prestaties van mensen in een bedrijfshal, kantoor, ziekenhuis of onderwijsgebouw. Toch staat de kwaliteit van de verlichting bij de meeste gebouwbeheerders nie...

Wayfinding: goed onderhoud kost geld

Het is voor de uitstraling van ondernemingen belangrijk dat bezoekers een positieve indruk krijgen van hun gebouw. Wayfinding speelt hierin een belangrijke rol, betoogt Fenne Roefs. Wat komt e...

Ontwikkeling van prijsbepaling in energiecontracten

In de energiemarkt zijn ten tijde van de liberalisering de elektriciteitsprijzen de tendensen gaan volgen van olie, gas, steenkool en zelfs CO2. De volatiliteit (prijsvariatie) die we van deze...

Het belang van goed contractbeheer

Al een aantal jaar wordt het belang van goed contractbeheer onderschreven door diverse organisaties binnen de commerciële en publieke sector. Eenieder binnen het facilitaire werkveld zal beame...

MOT met je klant

Onze economie is de laatste jaren sterk veranderd. Naast goederen en diensten worden nu steeds vaker emoties, ervaringen en sensaties verkocht. Meer dan voorheen worden producten en services o...

Het nieuwe werken in de bouw

Van Hattum en Blankevoort (VHB) is een ondernemend bouwbedrijf dat nationaal en internationaal kunstwerken voor snelwegen en andere grote infrastructurele projecten ontwerpt, bouwt en onderhou...

Automatisering van beheer helpt technologie in de hand te...

Het faciliteren en mede-beheren van fysieke it-infrastructuur maakt al langer deel uit van het dagelijks werk van het facilitair management. Apparatuur moet niet alleen fysiek worden geplaatst...