Cartoons

Smartphones en tablets grote verspreiders van MRSA

De roep om een wereldwijd onderzoek naar het gebruik van smartphones en tablets in ziekenhuizen neemt toe. De moderne communicatiemiddelen worden veelvuldig gebruikt door artsen en verpleegkundigen en blijken regelrechte bacteriebommen. Op gemiddeld zo’n 70 procent van de smartphones die worden gebruikt in ziekenhuizen komen resistente bacteriën voor, met name MRSA.

De smartphones van artsen en verpleegkundigen zijn een bron van ziekenhuisinfecties. Een mobieltje dat in de spreekkamer ligt, kan de ziekenhuisbacterie MRSA bevatten of andere ziekteverwekkers verspreiden. Ongeveer acht op de tien artsen hebben een smartphone, en 57 procent van alle dokters gebruikt die tijdens het patiëntencontact om bijvoorbeeld medische informatie op te zoeken of met een collega te overleggen. ‘De smartphone wordt overal mee naartoe genomen en komt ook op plaatsen met een slechte hygiëne’, stelt student-onderzoeker Stijn Voeten van het VUmc Amsterdam. ‘Hij wordt daarna niet gedesinfecteerd en kan dus een bron van bacteriën vormen.’ Voeten vergeleek acht studies, waarin in totaal 989 smartphones onderzocht werden op bacteriën. Afhankelijk van het onderzoek bleek 42 tot 94,7 procent van de smartphones uit het ziekenhuis afkomstige bacteriën te hebben, met name aan de randen. In vijf studies ging het om resistente bacteriën: ziekmakende bacteriën zoals MRSA die niet met antibiotica te bestrijden zijn, en juist in het ziekenhuis de al zwakke patiënten extra hard kunnen treffen. Onderzoekers troffen resistente bacteriën aan op tussen de 2,8 en 31,3 procent van de onderzochte telefoons. Het is dus met name de MRSA-bacterie die werd aangetroffen op de smartphones en tablets. De MRSA-bacterie is vooral te vinden op plaatsen waar veel antibiotica wordt gebruikt, zoals in zorgorganisaties. Dankzij een streng landelijk beleid raakt in Nederland ‘slechts’ 0,5 procent – 1 procent van de ziekenhuispatiënten met de bacterie besmet. In het buitenland wordt een minder streng antibiotica-beleid gevoerd en loopt 20 tot 50 procent van de ziekenhuis-patiënten een MRSA-besmetting op. Patiënten die in een buitenlands ziekenhuis zijn behandeld, kunnen de bacterie dan ook mee naar Nederland nemen. Door het strenge isolatiebeleid wordt verdere verspreiding vaak voorkomen. Echter door toename van het aantal patiënten uit buitenlandse ziekenhuizen neemt de kans op verspreiding toe.

WIP
Specifiek voor de gezondheidszorg is er de Werkgroep Infectie Preventie (WIP). Deze is in 1981 opgericht en bestaat uit deskundigen op het gebied van infectiebestrijding, zoals klinisch microbiologen en ziekenhuis-hygiënisten. De werkgroep heeft richtlijnen opgesteld ter voorkoming van MRSA-besmetting. Ziekenhuizen en andere zorginstellingen zijn niet verplicht zich daaraan te houden. Wel moeten instellingen die van de richtlijnen afwijken hun keuze voor een ander beleid verantwoorden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Bij de WIP staat het onderwerp inmiddels hoog op de agenda. De club werkt aan een richtlijn over smartphones en ictapparatuur. ‘Maar er is nader onderzoek nodig naar de hygiëne van tablets en smartphones in de verpleging’, zegt Thea Daha van de WIP. ‘Er is vanuit onze werkgroep nog geen speciale aandacht voor het werken met tablets en smartphones. Persoonlijk denk ik dat het wel zou moeten. Voor zover ik kan nagaan hebben ook zusterorganisaties, in bijvoorbeeld de Verenigde Staten, hier nog geen uitspraken over gedaan. Maar het heeft zeker wel onze aandacht. Voor er een eventuele richtlijn komt, moeten we natuurlijk wel eerst onderzoeken om welke mogelijke organismen het gaat en wat daarvan de consequenties kunnen zijn. Wel willen we in het veld gaan kijken wie hiernaar onderzoek wil gaan doen.’

Tablets te leen
Recentelijk maakte het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein bekend smartphones en tablets te gaan uitdelen aan alle 5500 medewerkers. De bedoeling is dat verpleegkundigen aan het bed van de patiënt het dossier bekijken en bewerken. Het onderwerp hygiëne van de tablets staat daar wel op de agenda. ‘We hebben op dit moment alleen nog tablets te leen voor patiënten die bijvoorbeeld in isolatie worden verpleegd, zodat ze zich minder vervelen. Deze tablets worden nu op dagelijkse basis gereinigd, en wanneer de patiënt de tablet inlevert wordt deze gedesinfecteerd. Wanneer de verpleging straks op grote schaal met de tablets gaan werken, worden de hygienerichtlijnen nader bekeken,’ aldus een woordvoerder van het zieken-huis.

Beschermfolie en desinfectie
Smartphones weren uit de spreekkamer, zoals nu al met andere ‘bacteriebronnen’ als ringen en armbanden gebeurt, is volgens onderzoeker Voeten geen optie. ‘Een lastig verschil is dat de smartphone onmiskenbaar voordelen heeft, terwijl dat voor sieraden niet geldt.’ Een smartphone ontsmetten met alcohol kan echter funest zijn voor het apparaat. Voeten pleit daarom voor voldoende desinfectie, zodat een arts zijn telefoon pas aanraakt wanneer hij zijn handen heeft gewassen. Ook zou speciale beschermfolie over een telefoon kunnen helpen, zodat die wel gedesinfecteerd kan worden. Doordat het aantal besmettingen en sluitingen van afdelingen toeneemt, is de discussie over het gebruik van desinfectie-middelen weer nieuw leven ingeblazen. Deze discussie richt zich voornamelijk op het gebruik van chloorpreparaten en quaternaire ammoniumverbindingen. Enerzijds wordt gekeken naar de effectiviteit van de producten; anderzijds naar de belasting voor milieu en mens. Vanuit de gezondheidszorg, en dan met name vanuit ziekenhuishygiënisten, wordt de roep om een ander desinfectiemiddel dan chloor steeds luider. Des-infecteren mag uitsluitend plaatsvinden met middelen die daarvoor door de wet zijn toegelaten. Deze wet (de biociderichtlijn) is in alle landen die vallen onder de Europese wetgeving actief. Toegelaten middelen zijn te herkennen aan een toelatingsnummer dat gevolgd wordt door de letter van het land waar de toelating voor geldt.