Cartoons

RI&E actueler dan ooit door corona

Elk bedrijf moet in principe de risico’s op de werkvloer in kaart brengen. De zogeheten Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) is namelijk niet vrijblijvend maar verplicht. De regering wil meer gaan handhaven op dit punt. En de gevaren van het coronavirus maken de RI&E extra actueel.

Al is een kantooromgeving niet de gevaarlijkste plek om te werken, ook hier komen wel degelijk risico’s voor. Denk aan beeldschermwerk, zitten dat gezondheidsproblemen veroorzaakt of stress. Het is de top drie van arbeidsrisico’s op kantoor. En sinds kort is daar corona bij gekomen.   Volgens de Arbowet moeten bijna alle bedrijven waar wordt gewerkt onder gezag over een actuele RI&E beschikken. Uit recent onderzoek blijkt dat veel bedrijven dit niet op orde hebben. Omdat de inventarisatie als een belangrijk hulpmiddel wordt beschouwd om veiligheid en gezondheid in het werk te bevorderen, wil staatssecretaris Tamar van Ark (Sociale Zaken een Werkgelegenheid) de komende jaren fors inzetten op het verbeteren van de naleving. De boetes bij geen of niet de juiste update van RI&E kunnen duizenden euro’s bedragen.

Thuiswerken en kantoor

Tot de gevaren behoort nu dus ook het coronavirus. Daarvoor heeft de overheid opgeroepen zoveel mogelijk thuis te werken. Het betekent dat werkgevers vaker zich moeten bemoeien met een gezonde, veilige thuiswerkplek. En komen medewerkers toch (weer) naar kantoor dan zijn er adviezen de werkplek veilig te houden. Voor bepaalde beroepsgroepen zijn er aparte instructies, zoals in de zorg- en medische sector. Daarvoor moeten die hun branche/beroepsvereniging raadplegen. Bedrijven worden geacht hun werknemers te informeren over wat ze moeten doen op het gebied van persoonlijke hygiëne. Daaronder vallen geregeld de handen wassen, het niet aanraken van ogen, neus en mond, hoesten niezen in de binnenkant van de elleboog en gebruik van papieren zakdoekjes. Om medewerkers te herinneren zich aan hygiënemaatregelen te houden, is het handig deze boodschap met mededelingen op strategische plekken te herhalen. Een andere tip is servies en bestek met water en zeep te wassen, het liefst op een hoge temperatuur in de vaatwasser. 

Corona verwerken in RI&E

Contactoppervlakken moeten dagelijks meerdere keren schoon worden gemakt. Een goede ventilatie en een goed onderhouden en dus functionerend klimaatbeheersingssysteem dragen ook bij aan het gezond houden van kantoor. Een essentieel deel van de maatregelen tegen corona is het ervoor zorgen dat voldoende afstand wordt gehouden. Dat kan bijvoorbeeld door werk- en pauzetijden te spreiden, het zoveel mogelijk verspreiden van werknemers over het pand. En zoiets als de lift nemen: liever niet. Is dat toch noodzakelijk, dan is het maximum twee personen. Het hebben van een corona-protocol ontslaat een werkgever niet van de plicht een RI&E te hebben. Zo waarschuwt de Inspectie SZW, want een dergelijk protocol heeft geen juridische status in de arboregelgeving. Wel is het zo dat een RI&E altijd actueel moet zijn. Het betekent dat nieuwe risico’s daarbij horen, zoals het coronavirus. Werkgevers moeten daarom de werkrisico’s door de coronacrisis onderkennen in hun RI&E. Daar hoort automatisch een plan van aanpak bij. Deze plicht blijft ook bestaan als er een corona-protocol is.

In stappen en plan van aanpak

In stappen kan een ‘coronaproof’ RI&E worden opgesteld. Die bestaat allereerst uit een inventarisatie van problemen en risico’s. Om erna de risico’s te analyseren. Vervolgens is de vraag welke organisatorische (o.a. thuiswerken, kantinegebruik, schoonmaakprotocollen, vergaderafspraken) en technische maatregelen (beschermingsmiddelen, klimaatbeheersing, eenrichtingsverkeer) worden genomen. In tijden van corona wordt er groter belang gehecht aan personeelsmanagement, bijvoorbeeld om onrust weg te nemen. Tevens zal de bedrijfshulpverlening anders verlopen, neem alleen de vraag of er door minder bezetting er voldoende bedrijfshulpverleners op het werk aanwezig blijven. Elke organisatie moet, inclusief preventie coronabesmetting, een plan van aanpak hebben, met een praktische ‘to do list’, een overzicht van concrete acties. Een bedrijf dat meer dan 25 werknemers in dienst heeft of gebruik maakt van een niet-erkend RI&E-instrument moet de opgestelde risico-inventarisatie en evaluatie laten toetsen door een gecertificeerd deskundige/dienst. 

Hulp branche

Is er groen licht dan moet de RI&E niet in een kast worden gelegd om nooit meer naar om te kijken maar worden gevolgd door actie. De preventiemedewerker binnen een organisatie moet erop toezien dat het plan van aanpak wordt uitgevoerd.

Voor organisaties is het gemakkelijk als er een RI&E-instrument specifiek voor de eigen branche bestaat, dat neemt veel werk uit handen. Meestal kiezen organisaties zonder branche-instrument voor de Algemene MKB-RI&E of de Kantoren-RI&E. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat die niet erkend zijn. In dat geval moet de RI&E en het plan van aanpak worden getoetst door een gecertificeerde arbodienst of kerndeskundige. Omdat er veel onduidelijkheid bestaat, kan steunpunt RI&E nuttig zijn voor informatie (www.rie.nl). Hier is ook te vinden welke branches een erkend RI&E-instrument hebben. Voor kantoren is dat dus niet, terwijl dat voor onder meer de beveiligingsbranche, architectenbureaus of schoonmaakbranche wel het geval is. Een aanbieder zoals ArboNed heeft ook uitgebreide tips hoe een veilige werkomgeving te krijgen aan de hand van een inventarisatie en evaluatie van de risico’s. 

Staatssecretaris: ‘Consequenties’

Elk jaar overlijden circa 4100 mensen door arbeidsongevallen of beroepsziekten. Om dat aantal omlaag te krijgen acht de overheid het van groot belang dat werkgevers inzicht hebben in de aanwezige risico’s op de werkvloer, zodat ze op basis daarvan een goed arbobeleid kunnen voeren. Het lage nalevingspercentage van de verplichte RI&E, met name in het MKB, toont dat het beter kan. Dan gaat het niet alleen om het niet hebben van zo’n inventarisatie, maar ook om de kwaliteit ervan. Minder dan de helft van alle bedrijven heeft een RI&E. Met name grote bedrijven voldoen aan de eis, goed voor tachtig procent van de werknemers. Maar slechts een klein deel van de bedrijven die voldoen aan de verplichting heeft volgens de Inspectie SZW alle belangrijke risico’s geïnventariseerd.

Staatssecretaris Van Ark wil enerzijds de bekendheid van de RI&E-plicht verhogen, maar anderzijds wordt er strenger opgetreden. In een brief aan de Tweede Kamer: „De Inspectie SZW is hiervoor een pilot ‘administratieve handhaving’ gestart om in de toekomst alle bedrijven op afstand te kunnen controleren op de aanwezigheid van de RI&E. Ik wil werkgevers in staat stellen hun verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijkertijd kunnen werkgevers die niet voldoen aan de verplichting concrete consequenties verwachten.” 

De boete voor het ontbreken van een RI&E is vorig jaar verhoogd en vanaf 2019 kan er direct worden bestraft. Bedrijven die de verplichtingen op dit gebied onvoldoende naleven, krijgen een boete in categorie 5 (€ 4.500). Als er geen geldige RI&E of plan van aanpak is, wordt dat beschouwd als een overtreding met directe boete die oploopt naar € 3.000. Overige tekortkomingen met betrekking tot RI&E en het plan van aanpak worden beboet met € 1.500.