Cartoons

Ook fm’er moet bijdragen aan circulaire economie.

‘Het is al begonnen. Kijk maar om je heen. Overal zie je de voorbeelden’. Volgens Bas Luiting is onze samenleving naar een circulaire economie aan het groeien. Er wordt steeds nadrukkelijk nagedacht over duurzaamheid van producten en diensten. Alles draait daarbij om kringloop en hergebruik. Het naderende gebrek aan grondstoffen biedt ons ook weinig keuze. Hoe we dit verder gaan vormgeven? ‘We gaan weer ruilen. En afscheid nemen van bezit. Ook voor de fm’er is daarbij een belangrijke rol weggelegd’, meent de mede-initiatiefnemer van de Stichting Circulaire Economie.

Circulaire economie is een economisch systeem dat de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en het behoud van natuurlijke hulpbronnen als uitgangspunt neemt en waardecreatie in iedere schakel van het systeem nastreeft. Dit komt neer op een optimaal gebruik van grondstoffen met duurzaam brongebruik zonder afval of emissies. Het staat lijnrecht tegenover het model dat we wereldwijd tot nu toe hanteren: de lineaire economie. Hierbij delven we steeds nieuwe grondstoffen, maken er iets van en daarna gooien we het weg (takemake- waste). Ten opzichte van honderd jaar eerder, is in de 20e eeuw de wereldbevolking 34 keer meer materialen, 27 keer meer mineralen, 12 keer meer fossiele brandstoffen en 3,6 keer meer biomassa gaan gebruiken. De belangrijkste redenen van deze stijgende consumptie zijn een stijging van de wereldbevolking en een toenemende welvaart. Verwachting is dat dit doorzet. De bevolking blijft groeien en passeert de 9 miljard omtrent 2050. Ondanks de economische crisis is de verwachting dat ook mondiale economische groei de komende decennia hoog blijft (3,6 procent per jaar) met een verwachte groei van zelfs 6,3 procent per jaar in opkomende niet-westerse economieën. Een verdrievoudiging van het mondiale materiaalgebruik in 2050 is een reële verwachting. Door de groei van de middenklasse veranderen consumptie-patronen en neemt de vraag naar luxeartikelen en andere voedings-producten toe. De productie hiervan vraagt extra inzet van natuurlijke hulpbronnen. Voor niet-hernieuwbare materialen, zoals metalen, mineralen of fossiele brandstoffen, krijgen we te maken met toenemende schaarste.

Bewustzijn stijgt in rap tempo
Onderzoeksbureau McKinsey heeft in 2012 geconcludeerd dat een meer circulaire economie voor Europa 340 tot 630 miljard dollar aan besparingen op materiaal per jaar kan opleveren. Op verzoek van de Tweede Kamer heeft TNO een analyse voor Nederland gemaakt. Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu Wilma Mansveld informeerde eind juni de Tweede Kamer hierover. De tijd is rijp voor een meer circulaire economie in Nederland, concludeert het rapport. Steeds meer instellingen, organisaties en bedrijven beseffen dit en handelen ernaar. ‘Maar het begint niet bij de overheid of de bedrijven. Je ziet het juist in het dagelijks leven terug, veelal door burgerinitiatieven. Daar is de circulaire economie allang ingevoerd en het bewustzijn stijgt in rap tempo. Toen je een halfjaar geleden ‘circulaire economie’ intikte op Google, kreeg je twee pagina’s met relevante resultaten. Doe dat nu nog eens en het aantal pagina’s overstijgt de dertig. Dat geeft wel aan dat de interesse voor het onderwerp in korte tijd een enorme vlucht aan het nemen is’, zegt Bas Luiting. Hij is mede- initiatiefnemer van de in maart opgerichte stichting Circulaire Economie en daarmee een van de ‘veroorzakers’ van de toegenomen belangstelling voor het onderwerp. In het rapport ‘Kansen voor de circulaire economie in Nederland’ concludeert onderzoeksbureau TNO dat een meer circulaire economie veel voordelen oplevert: 7,3 miljard euro aan economische besparingen en baten; een reductie van 17.000 kton CO2 per jaar (circa 8 procent van de totale Nederlandse uitstoot); grondstoffengebruik wordt met circa 100.000 kton per jaar teruggebracht (een kwart van de totale Nederlandse jaarlijkse invoer); het reduceert ook de Nederlandse voetafdruk voor land- en watergebruik elders in de wereld. Rol voor fm ‘Bij mijn ouders in de straat staan prachtige, bladerrijke bomen. De straat-bewoners hebben gezamenlijk een bladblazer aan aangeschaft om in de herfst de vele bladeren op te ruimen. Ze vinden het niet nodig dat iedereen afzonderlijk zo’n apparaat koopt, nog los van het feit dat het zonde is van het geld. Dit zie je steeds meer. Mensen gaan producten delen en ruilen. Langzaam nemen we afscheid van bezit’, meent Luiting. ‘Als ik facility manager zou zijn dan zou ik de maakindustrie uitnodigen. De fm’er heeft zo’n breed takenpakket dat er op veel fronten winst te boeken valt. Maar het valt en staat met het gegeven dat hij als inkoper een ander model kan eisen. Gewoon door te zeggen: ‘We gaan het vanaf nu anders doen. We toppen als eigenaar’. Waarom zouden we nog lampen aanschaffen als we licht ook per uur kunnen afrekenen? De lampen blijven dan eigenaar van de producent. Deze weet precies welke grondstoffen er zijn gebruikt en welke er weer kunnen worden hergebruikt. Dat maakt de keten overzichtelijker en biedt grotere kansen voor duurzaamheid’. Het concept Lease a Jeans (spijkerbroeken, red.), kopieermachines die eigendom blijven van de fabrikant, muziek via iTunes, koffiemachines die worden verhuurd. Overal om ons heen zien we vormen ontstaan waarbij de consument niet langer eigenaar is van de producten. Hij maakt er wel gebruik van maar dan vooral in de leasevorm. ‘We moeten goed op China letten. De Chinezen hebben al lang door dat ze in de toekomst een geweldig grondstoffen-probleem gaan krijgen, uiteraard veroorzaakt door de enorme bevolkings-groei daar. Tachtig procent van ons oud-papier gaat momenteel naar China. Het land is op grote schaal grondstoffen aan het hamsteren.’

Grondstoffenpaspoort
In de Tweede Kamer werd door D’66-politica Stientje van Veldhoven onlangs gepleit voor een grondstoffenpaspoort voor producten zoals meubelen. Hiermee kan de herkomst van alle afzonderlijke stoffen in een product worden vastgesteld. Hergebruik wordt zo gemakkelijker. Op zich een goed idee, maar Luiting is niet overtuigd van het nut van deze handelswijze. ‘Het draait allemaal om mensen, wat we noemen de derde kringloop. De gebruikers is niets gevraagd. Een product kan uit honderden verschillende grondstoffen bestaan, dat wordt een hele kerstboom wil je dat ontleden. Veelal willen de gebruikers zeker weten of er geen kinderarbeid aan te pas is gekomen. Welke hoeveelheid van een bepaalde stof is gebruikt en of dit uit Azië, Afrika of Amerika komt, vindt de consument niet zo belangrijk’. De fm’er moet zich de komende jaren goed gaan oriënteren op de wereldmarkt, meent Luiting. ‘Hij zal daarin nauw moeten optrekken met de financieel verantwoordelijke binnen de organisatie. Wat is het voordeligste voor het bedrijf? Als stichting helpen we ze kennis ontwikkelen over circulaire economie. We bieden daarnaast een breed netwerk aan specialisten en gelijkgestemden en de stichting faciliteert (onderwijs) instellingen door middel van kennis en opleidingssystemen om circulaire economie een standaard te laten zijn in onze maatschappij.’