Cartoons

Stress door 24/7 mobiele bereikbaarheid

De grens tussen werk en privé is aan het vervagen. Door de komst van technische, communicatiemiddelen zijn we overal en altijd bereikbaar voor de klant of collega. Voor sommige beroepen en functies is dat een zegen. Maar lang niet iedereen kan er even goed mee omgaan en steeds vaker leidt deze vorm van werken tot spanningen, stress en tal van andere gezondheidsklachten.

Hoewel er een uitknop zit op onze smartphones en tablets, weten maar heel weinig mensen deze ook daadwerkelijk te vinden. Een mailtje van de baas wordt in de avonduren snel nog even beantwoord. Op je vrije dag of in het weekend moet die grote klant ook gewoon te woord worden gestaan. Voorheen waren dit incidenten maar anno 2014 is dit de gewoonste zaak van de wereld geworden. ‘Het is een trend die niet meer is te stoppen. Het is onze nieuwe manier van leven, wonen en werken. Daar worden we ons nu langzaam van bewust. Niemand weet waar dit eindigt en zolang we dat niet weten, zou ik terughoudendheid adviseren’, zegt Careteam- arbodeskundige Harold Runderkamp. Die terughoudendheid die hij adviseert wordt inge-geven door het feit dat steeds meer mensen te kampen hebben met zogenoemde technostress; de toenemende spanning onder werknemers doordat zij via de smartphone en iPad steeds beter bereikbaar zijn. Veel werknemers weten niet goed hun grenzen aan te geven en controleren ook buiten werktijd hun e-mail op berichten van het werk. Een betere bereik-baarheid betekent dat een werkgever zijn werknemers veel beter en makkelijker kan aansturen. Veel werkgevers gaan ook meer van hun personeel verwachten, ook wanneer iemand niet fysiek op het werk aanwezig is. Voorheen droeg iemand zijn of haar werk gewoon over als de persoon in kwestie op vakantie ging. Tegenwoordig kan er makkelijk worden ingelogd vanaf het vakantieadres om te zien hoe het er voor staat. Desnoods kan er vanaf de camping nog het een en ander gedaan worden. Er zijn ook steeds meer mensen die vanuit huis regelmatig controleren of zij nog mail hebben ontvangen op hun e-mail van het werk. In Japan bijvoorbeeld is 90 procent van de mobiele telefoons waterdicht, zodat eigenaren ook onder de douche bereikbaar zijn. In Amerika geeft een op de vijf jongvolwassen zelfs aan bereikbaar te zijn voor de baas tijdens de seks.

Zes keer per dag
De vakbond FNV deed vorig jaar onderzoek naar het fenomeen technostress. Zo bleek uit de peiling dat 20 procent van de werknemers buiten werktijd vaker dan zes keer per dag controleert op berichten vanuit het werk. Dit gebeurt dan via een smartphone, laptop of tablet. Twintig procent van de respondenten controleert sowieso minimaal zes keer per uur het mobiele apparaat. Een groot deel van de mensen die deelnamen aan het onderzoek gaf aan dat het werk er niet makkelijker op was geworden door de nieuwe mobiele apparatuur. Een op drie werknemers ervaart het werk als complexer en intensiever door de komst van de mobieltjes. Ditzelfde bleek uit de gelijktijdige literatuurstudie die door de Universiteit van Amsterdam werd verricht. Een groot aantal van de werknemers, bijna zestig procent, gaf aan dat zij het belangrijk vonden dat er met het bedrijfsleven afspraken werden gemaakt over het versturen van werkgerelateerde berichten buiten werktijd. Het onderscheid tussen ‘eigen tijd’ en ‘werktijd’ verdween namelijk steeds meer. Het FNV kondigde begin 2013 aan om dit thema een belangrijk onderdeel te laten vormen van de toekomstige onderhandelingen voor cao’s. Dit werd mede ingegeven door de successen die er bij onze oosterburen zijn geboekt. Daar is het besef er al enkele jaren en steeds meer organisaties maken er serieus werk van. Grote Duitse bedrijven zoals BMW, Volkswagen, Daimler en Deutsche Telekom doen pogingen werknemers niet te storen in hun vrije tijd. Men wil op deze manier de voordelen van flexibilisering van de arbeidstijd behouden en tegelijkertijd het privéleven verbeteren. In Duitsland woedt al enige jaren een debat over de manier waarop bedrijven kunnen meewerken aan het voorkomen van burn-outs. Autofabrikant Volkswagen blokkeerde daarom in 2011 de mailservers voor ongeveer duizend werknemers buiten kantoortijd. Zij willen niet dat hun personeel in de avond gestoord wordt via hun smartphones. Het doel hiervan is de stressniveaus naar beneden te halen. Ook bij BMW hoeft kantoorpersoneel niet te reageren op mail die na werktijd door de chef verstuurd wordt. De uren die werknemers na sluitingstijd maken op smartphone of laptop, worden als overuren meegeteld in de beloning. Inmiddels is de overeenkomst bij alle BMW-vestigingen in werking getreden en geldt het voor de helft van de bijna tachtigduizend werknemers. Sinds kort heeft het BMW-personeel zelfs officieel ‘recht op onbereikbaarheid’. De medewerkers spreken daarbij onderling af wanneer ze hun telefoon en e-mail niet beantwoorden.

Negatieve effecten op het lichaam
‘Maar vergeet vooral niet de toenemende gezondheidsklachten doordat er voortdurend naar een klein scherm wordt gekeken’, waarschuwt Runderkamp. ‘Dit kan leiden tot concentratieverlies en hoofdpijn. Ook het typen op een klein scherm of toetsenbord kan leiden tot bijvoorbeeld rsi- lachten of pijn in de nek. Het constante gebruik van de mobiele apparaten heeft nadrukkelijk negatieve effecten op ons lichaam. Als er sprake is van chronische stress- en dat gevaar bestaat als je altijd bereikbaar bent – dan kan dat zorgen voor verhoogde bloeddruk. Ook je hartfrequentie kan verhogen en de kans op hartritmestoornissen wordt groter. Hartproblemen komen dan ook veel voor bij chronische stress. Bovendien hebben veel van deze mensen maag-en darmklachten. Verdere klachten kunnen zijn psychologische vermoeidheid en lage rugpijn. Genoeg redenen dus om het probleem zeer serieus te nemen. Er zullen verregaande afspraken gemaakt moeten worden tussen werknemers en werkgevers om de technostress te voorkomen of te verminderen.’