Cartoons

Aanpak voedselverspilling moet sectorbreed worden opgepakt

Het ministerie van Economische Zaken maakte vorige week bekend dat de voedselverspilling in Nederland maar niet afneemt. Er wordt in Den Haag gewerkt aan een nota met maatregelen om de collectieve voedsel-verspilling aan te pakken. Daar moeten we echter niet op gaan wachten, zo luidt de heersende opinie. Het is tijd voor ‘geen woorden maar daden.’

Waar Economische Zaken op het gebied van voedselverspilling vooral kritisch is richting de consument, richt Tweede Kamerlid Carla Dik-Faber (ChristenUnie) haar pijlen echter op het bedrijfsleven. ‘Dat komt niet tot daden’, klaagt ze. ‘Er wordt al sinds 2009 gepraat, maar de verspilling neemt alleen maar toe.’ Daarmee lijkt ze de vinger op de zere plek te leggen. Toch ziet Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedsel-ketens bij het Wageningen University & Research centre, dat er wel degelijk iets gebeurt in het land. ‘Er zijn tientallen initiatieven gaande, in verschillende sectoren. Die zijn alleen nog niet allemaal even zichtbaar. Het ijn vaak kleinschalige initiatieven. Voordat die echt impact op de cijfers hebben, moeten ze breder zijn opgepakt. Bij voorkeur sectorbreed.’

Catering
Timmermans verwijst naar de cateringbranche, die afgelopen najaar een rapport uitbracht waarin de cijfers voor reductie van voedselverspilling in kaart werden gebracht. Dat was een co-productie tussen de Veneca en Wageningen University Food & Biobased Research. ‘De cateringbranche is echt stappen aan het maken’, stelt Timmermans. ‘Daar zie je dat de brancheorganisatie zijn verantwoordelijkheid neemt en instrumenten ontwikkelt om de hele sector mee te krijgen. Dat is één trend. Een andere ontwikkeling zie je bij de koploperbedrijven. Die zijn hier heel serieus mee bezig, zowel vanuit financieel perspectief als vanuit een mvo-gedachte.’ Hij stelt dat de bewustwording rondom voedselverspilling sterk gegroeid is. ‘Dat is lang een ondergeschoven kindje geweest. Men was zich ook vaak niet bewust van de omvang en de betekenis. Nu wél, maar van bewust naar bekwaam is nog wel een vervolgstap.’ Volgens Timmermans moet met name de brede middenmoot nog geactiveerd worden. ‘Ga er eens serieus naar kijken’, geeft hij als advies mee. ‘Het laaghangend fruit leidt al snel tot 25 procent reductie. Vaak heb je daar als bedrijf wel iemand extern bij nodig, die je helpt.’ Die rol kan de Wageningen University volgens hem prima vervullen. ‘Wij zijn jaarlijks bij tientallen projecten voor bedrijven en brancheorganisaties betrokken, helpen ze om stappen vooruit te zetten. We doen dat door meetinstrumenten aan te bieden, maar ook door strategieën te bedenken en vooral door innovaties mee te ontwikkelen.’ Hij stelt dat er eigenlijk geen stok achter de deur nodig zou moeten zijn. ‘De strijd tegen voedselverspilling is iets wat blijft. Daar moet je eigenlijk wel in meegaan. Er is zowel maatschappelijke druk als druk vanuit de politiek.’

Urgentie
De problematiek rondom voedselverspilling is niet nieuw. Timmermans: ‘Wij missen hier in Nederland alleen een beetje de urgentie op dit gebied. De grote noodzaak om stappen te zetten is er niet. Afval is in Nederland geen probleem, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk. Daar hebben ze geen verbrandingsovens, daar wordt nog veel voedselafval gestort. Daar wordt dus meer druk gevoeld. Hier gaat alles op vrijwillige basis. De overheid hanteerde een paar jaar terug de strategie van ‘duizend bloemen laten bloeien’. De tijd is nu rijp om met elkaar aan de slag te gaan.’ ij kijkt dan ook uit naar de nota die voor de zomer nog gepresenteerd moet worden. ‘Ik hoop dat daar zowel korte als lange termijnzaken uitkomen. Het zou goed zijn als er wat grote issues worden aangepakt vanuit de overheid. Dat is mogelijk, bijvoorbeeld op het gebied van de wet- en regelgeving.’ Timmermans pleit voor versoepeling van de regels, zolang dit niet ten koste gaat van de voedselveiligheid. ‘Dan zou je reststromen uit supermarkten en catering bijvoorbeeld meer in kunnen gaan zetten voor diervoeders. Er zijn genoeg voorbeelden en het draagvlak groeit. Inzetten op preventie blijft echter het belangrijkste.’ Een bedrijf wat het tegengaan van voedselverspilling al lang hoog op de agenda heeft staan is temp-rite international in Breda, specialist in voedselverdeelsystemen. Samen met Douwe Egberts ontwikkelde men in 2010 de Coffee to You: een koffie-buffetwagen waarop een door een boiler aangedreven koffiemachine werd geplaatst. ‘Daardoor kon overal goede en verse koffie worden geserveerd’, vertelt Luc Zwaanenburg, commercieel manager Benelux bij temp-rite. ‘Er was sprake van minder waste, maar zeker niét van minder omzet.’ Op dezelfde leest als Coffee to You ontstond vervolgens ook Lunch to You. Daarbij wordt een broodbuffetwagen specifiek ingezet voor lunch- en vergaderservice. Zwaanenburg: ‘Het was een ergernis om bij vergaderingen steeds maar broodjes onder folie in een zaaltje neer te zetten. Dat is aan de ene kant geen presentatie, maar aan de andere kant speelt ook de voedselveiligheid mee.’

Pilot
Begin 2011 werd samen met cateraar Albron een pilot gedraaid met de lunchbuffetwagen, uitgerekend bij het ministerie van Economische Zaken. Die leverde positieve resultaten op. ‘Wij vroegen ons af of mensen de moeite zouden nemen om zelf hun brood te smeren’, zo bekent Zwaanenburg ‘Maar men waardeerde de lunch veel hoger. Men kon immers op het brood doen wat men zélf wilde.’ Economische Zaken maakte zich vervolgens hard voor een toernee met de Lunch to You buffetwagen langs andere departementen. Helaas viel het daar stil. Zwaanenburg geeft aan dat een aantal opdrachtgevers inmiddels tot volle tevredenheid met het concept werkt. Ook is er belangstelling van diverse cateraars. Zwaanenburg stelt dat het met de bewustwording rondom voedselverspilling wel goed zit. Toch signaleert ook hij dat veel potentiële opdrachtgevers in hun goede bedoelingen blijven hangen. ‘Het verbaast me wel dat de grote aantallen nog niet gemaakt zijn. Er is een verschil tussen zeggen en doén.’ Lunch to You is in de ogen van de bedenkers een concept dat zichzelf zou moeten verkopen. ‘Het is een hele zichtbare manier om voedselverspilling aan te pakken. Daarnaast bespaar je er geld mee. Je hoeft bijvoorbeeld geen cateringmedewerkers in te zetten om broodjes te smeren en te serveren. De lunch wordt ook nog eens hoger gewaardeerd. Dus tel uit je winst.’